Zgodnie zobowiązującymi przepisami bezwzględną przesłanką rozwodu jest zupełny i trwały rozkład pożycia małżeńskiego. Rozwód nie jest jednak dopuszczalny, gdy:
1. wskutek niego miałoby ucierpieć dobro wspólnych małoletnich dzieci małżonków
2. z innych względów orzeczenie rozwodu byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego,
3. żąda go małżonek wyłącznie winny rozkładu pożycia, chyba że drugi małżonek wyrazi zgodę na rozwód albo że odmowa jego zgody na rozwód jest w danych okolicznościach sprzeczna z zasadami współżycia społecznego

 Orzekając rozwód sąd orzeka także, czy i który z małżonków ponosi winę rozkładu pożycia. Jednakże na zgodne żądanie małżonków sąd zaniecha orzekania o winie. W tym wypadku następują skutki takie, jak gdyby żaden z małżonków nie ponosił winy  (art. 57 k.r.o.). 

Należy jednocześnie pamiętać, że w wyroku orzekającym rozwód sąd rozstrzyga o:

• władzy rodzicielskiej nad wspólnym małoletnim dzieckiem obojga małżonków
• kontaktach rodziców z dzieckiem,
• w jakiej wysokości każdy z małżonków jest obowiązany do ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania dziecka. Sąd uwzględnia przy tym pisemne porozumienie małżonków o sposobie wykonywania władzy rodzicielskiej i utrzymywaniu kontaktów z dzieckiem po rozwodzie, jeżeli jest ono zgodne z dobrem dziecka.

Sąd może jednak orzec również o innych ważnych kwestiach, dlatego pisząc pozew warto zastanowić się nad nimi. Do kwestii tych należą m.in. rozstrzygnięcie o:

• sposobie korzystania ze wspólnego mieszkania,
• eksmisji – wypadkach wyjątkowych, gdy jeden z małżonków swym rażąco nagannym postępowaniem uniemożliwia wspólne zamieszkiwanie,
• dokonaniu podziału majątku wspólnego, jeżeli przeprowadzenie tego podziału nie spowoduje nadmiernej zwłoki w postępowaniu,
• podziale wspólnego mieszkania albo o przyznaniu mieszkania jednemu z małżonków, jeżeli drugi małżonek wyraża zgodę na jego opuszczenie bez dostarczenia lokalu zamiennego i pomieszczenia zastępczego, o ile podział bądź jego przyznanie jednemu z małżonków są możliwe. Sąd orzeka o tym na zgodny wniosek stron.

Od czego zacząć

Pierwszą czynnością procesową jaka należy złożyć w sądzie jest wniesienie pozwu. Należy pamiętać, że co do zasady pozew powinien zawierać na podstawie art. 126 k.p.c.:
1. oznaczenie sądu, do którego jest skierowane,
2. dokładne oznaczenie osób biorących udział w sprawie (imiona, nazwiska, numery PESEL, dokładne adresy) oraz ewentualnie ich przedstawicieli ustawowych, bądź pełnomocników);
3. oznaczenie rodzaju pisma – pozew
4. osnowę wniosku lub oświadczenia, a także dowody na poparcie twierdzeń zawartych w pozwie
5. podpis strony albo jej przedstawiciela ustawowego lub pełnomocnika;
6. wymienienie załączników.

Ponadto pozew powinien zawierać:
1. dokładnie określone żądanie – np. czy strona powodowa wnosi o rozwód bez orzekania o winie czy też z winy jednej ze stron,
2. przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a w miarę potrzeby uzasadniających również właściwość sądu;
3. informację wynikającą z art. 187 § 1 pkt 3 k.p.c., tj. czy strony podjęły próbę mediacji lub innego pozasądowego sposobu rozwiązania sporu, a w przypadku gdy takich prób nie podjęto, wyjaśnienie przyczyn ich niepodjęcia,
4. w przypadku posiadania wspólnych małoletnich dzieci :
• jakiego rozstrzygnięcia powód/ka domaga się w kwestii uregulowania władzy rodzicielskiej oraz przy którym z rodziców ma być miejsce zamieszkania dzieci,
• czy i w jakiej wysokości alimentów domaga się na rzecz każdego z małoletnich dzieci od współmałżonka lub jaką kwotę sam zobowiązuje się płacić z tego tytułu,
• propozycję kontaktów z dziećmi, rodzica, z którym dzieci nie mieszkają,
• jeżeli małżonkowie są w powyższych kwestiach zgodni, warto przedstawić porozumienie o wykonywaniu władzy rodzicielskiej, oznaczające sytuację, w której rodzice porozumieli się w kwestii miejsca zamieszkania dzieci po rozwodzie oraz częstotliwości kontaktów z rodzicem, przy którym małoletni nie będzie przebywał);

Pozew może zawierać wnioski o zabezpieczenie powództwa, nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności i przeprowadzenie rozprawy w nieobecności powoda oraz wnioski służące do przygotowania rozprawy, a w szczególności wnioski o:
1) wezwanie na rozprawę wskazanych przez powoda świadków i biegłych;
2) dokonanie oględzin;
3) polecenie pozwanemu dostarczenia na rozprawę dokumentu będącego w jego posiadaniu, a potrzebnego do przeprowadzenia dowodu, lub przedmiotu oględzin;
4) zażądanie dowodów znajdujących się w sądach, urzędach lub u osób trzecich, wraz z uprawdopodobnieniem, że strona sama nie może ich uzyskać.

Gdzie złożyć dokumenty rozwodowe?

Sądem właściwym dla skierowania pozwu o rozwód jest Sąd Okręgowy, w którego okręgu małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania, jeżeli choć jedno z nich w okręgu tym jeszcze ma miejsce zamieszkania lub zwykłego pobytu. Z braku takiej podstawy wyłącznie właściwy jest sąd miejsca zamieszkania strony pozwanej, a jeżeli i tej podstawy nie ma – sąd miejsca zamieszkania powoda (art. 41 k.p.c.).

Koszty sądowe

W 2021 r. opłata od pozwu wynosi 600 zł (art. 26 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych). Opłatę tę powód powinien wnieść do właściwego sądu, a potwierdzenie dokonania opłaty należy dołączyć do pozwu. Jeśli strony zgodzą się na orzeczenie rozwodu bez orzekania o winie, to sąd zwróci powodowi połowę wpisu 300 zł. W wypadku, gdy pozwany małżonek okaże się wyłącznie winny rozkładu pożycia, Sąd w wyroku rozwodowym zasądzi od niego na rzecz powoda zwrot całej opłaty.

W trakcie prowadzonego postępowania sądowego mogą pojawić się dodatkowe koszty: np. w związku z koniecznością wydania opinii przez biegłych sądowych np. dotyczących małoletnich dzieci (około 500 zł – 1.000 zł) czy prowadzenia mediacji między stronami (łączny koszt nie powinien przekroczyć około 500 zł).

Jeśli chcesz, żeby sąd dodatkowo orzekł w pozwie rozwodowym, na przykład o:

– podziale Waszego majątku wspólnego (a podział majątku jest zgodny), to należy liczyć się z dodatkową opłatą sądową w wysokości 300 zł,

– eksmisji małżonka ze wspólnie zajmowanego mieszkania, to należy liczyć się z dodatkową opłatą sądową w wysokości 200 zł.

Jeżeli stronę w postępowaniu o rozwód ma reprezentować radca prawny/adwokat należy uiścić opłatę skarbową od pełnomocnictwa w wysokości 17 zł do właściwego urzędu miasta. Jego wysokość wynagrodzenia jest ustalana zawsze indywidualnie z każdym klientem.

Jakie dokumenty należy przygotować do sprawy rozwodowej?

Przy wnoszeniu sprawy o rozwód należy złożyć przede wszystkim:
• pozew w dwóch egzemplarzach,
• odpisy skrócone: aktu małżeństwa oraz aktów urodzenia niepełnoletnich dzieci (oryginały),
• zaświadczenie o zarobkach z ostatnich 3 miesięcy brutto i netto,
• potwierdzenie dokonania opłaty sądowej w wysokości 600 zł lub – w przypadku ubiegania się o zwolnienie z uiszczania tej opłaty ze względu na trudną sytuację materialną powoda lub powódki – wniosek o zwolnienie z opłaty oraz oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania;

W przypadku składania pozwu o rozwód z winy drugiego małżonka ważne okazują się dowody m.in. w postaci :

• zdjęć, nagrań, listów, rachunków i innych dokumentów.
• zawnioskowanie o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków: imiona, nazwiska, adresy zamieszkania, PESEL, oraz okoliczności, na które świadkowie mieliby składać zeznania,
  W sytuacji, gdy pozew zawiera żądanie alimentów dla dziecka czy siebie załączamy także zaświadczenie o uzyskiwanych dochodach, deklarację PiT-11 oraz wykaz kosztów utrzymania, w tym: na jedzenie, ubrania, zabawki wraz z rachunkami i fakturami.

Potrzebujesz pomocy radcy prawnego w sprawie o rozwód? 
Jeśli chciałbyś skorzystać z mojej pomocy, zapraszam do kontaktu.